تولید مثل در اسارت و جوجه آوری

برای اینکه پرورش دهنده ای قادر باشد نرخ جوجه اوری و نیز اعمال صحیح روش های اصلاح نژادی را برای گونه های مختلف پرندگان شکاری اعمال نماید ، بایستی که شرایط مناسبی را برای این منظور در نظر بگیرد.هرچند که ممکن است این مسئله در ابتدا کمی پر هزینه باشد و تولید کننده را با چالشهای متعددی روبرو سازد اما به جهت حصول نتیجه خوب مطرح است .

در کشور ما چون پرورش صنعتی پرندگان شکاری از سیستم مشخصی پیروی نمی کند و سطح امکانات و نیز آشنایی مردم با ان بسیار کم است ، روش های جدیدی که در کشورهای صاحب نام مانند انگلستان متداول است زیاد مورد توجه نیست.با این اوصاف کسانی که به صورت دستی به تولید « پرندگان شکاری مجاز » می پردازند باید بر مبنای تکنیک هایی به انجام این کار مبادرت کنند .

قرار دادن جفت

بر خلاف سایر گونه ها، امکان ایجاد سازش بین دوجنس از یک گونه پرنده شکاری در «اسارت» کار ساده ای نیست. مثلا بر خلاف مرغ و خروس و یا بوقلمون ماده و نر که بعد از رسیدن به سن بلوغ عمل نزدیکی را با انتخاب جفت وبه آرامی به ثمر می رسانند نبوده و دارای خصوصیات استثنایی هستند که تولید کننده را با چالشهای متعددی روبرو می سازد.عموما این مشکل از طرف جنس ماده است و پیدا کردن ماده ای که قادر باشد با پرنده نر مورد نظر امیزش کند قدری دشوار است. در گونه های شکاری پرنده ماده عمدتا از وزن بیشتری برخوردار است و به خاطر نوع فیزیکی که دارد امکان تخمین وزن ظاهری ان کمی دشوار است و برای این کار حتما باید از ترازو استفاده کرد. از طرفی نیز باید توجه داشت که به هنگام آمیزش، دو جنس حتما به حداکثر وزن خود رسیده باشند. برای به دست اوردن نتایج بهتر در روند تولید مثل باید جفتی را انتخاب کنیم که از صفات اجداد انها و نیز عدم تداخل خونی اطلاعات مناسبی در اختیار داشته باشیم.

در مواردی پیش می اید که برای انتخاب مناسب دو جنس به سختی می توان جنسیت انها را تشخیص داد .

برای حل این مشکل می توان از تکینکی استفاده کرد که در عین سادگی کارامدی بالایی دارد. مثلا در مورد جغدها معمولا جنس ماده خوراک بیشتری را نسب به جنس نر می خورد.از این رو برای وعده مشخصی که هر دو پرنده در گرسنگی یکسانی به سر می برند به انها غذا داده می شود و جنس ماده را از پر خوری بیشتر می توان تشخیص داد.

روش های دیگری مانند شکل ظاهری ،بررسی وضعیت کلواک ، تحلیل آزمایشگاهی کروموزم ها و نیز بررسی دقیق مدفوع پرنده نیز می تواند در این زمینه کمک نماید اما به علت گران بودن و نیز کم بودن امکانات انجام دو مورد اخر در ایران کمی دشوار است.

جالب است بدانید پرندگان شکاری بر خلاف اکثر گونه های جانوری روی کره زمین، جنس ماده ای بسیار پرخاشجو و جگنجوتری نسبت به جنس نردارد.به گونه ای که اگر در محلی که قرار است فرآیند تولید مثل صورت گیرد ، جنس ماده را اول وارد کنیم حس قدرت طلبی ، غرور و حاکمیت ان به حدی است که ان نقطه را جزء لاینفک قلمرو خود به حساب می آورد و اگر جنس نر به داخل قفس راه داده شود ممکن است او را به منزله «رقیب ونه شریک » قلم داد کرده و به شدت به او حمله ور می شود. ماده های سرکش به حدی در این مورد خشن هستند که ممکن است در اثر حمله «نر» نگون بخت را بکشند!

به خاطر این مسئله و نیز بزرگ بودن جثه ماده ها سعی می شود که هر دو جنس را به صورت همزمان وارد قفس کرد تا حالت سازش میان آن دو زودتر اتفاق افتند.( داشتن حس پر خاشجویی در دوجنس نر و ماده اکثر پرندگان شکاری شباهت کم نظیری به زوجهای بسیار نا آرام در آدمی دارد.به همین خاطرتوجه به این مسئله بسیار جالب و هیجان برانگیز است)اگر دو پرنده به شدت با یکدیگر درگیر شدند برای ایجاد سازش میان انها می توان به طرق زیر عمل کرد؛

1- در صورت وقوع جنگ میان ان دو، ماده که معمولا اکثر درگیری ها به واسطه جثه بزرگتر وی صورت می گیرد را از قفس بیرون می آوریم و به نر حدوا 2تا 4 روز فرصت می دهیم تا در داخل قفس برای خودش قلمرویی درست کند .این حالت سبب آن می شود که با وجود کوچک بودن جثه از لحاظ موقعیت مکانی، دست بالا را بگیرد و با این وضعیت کوچکی اش را جبران نماید تا عمل تولید مثل محقق گردد.

2- می توان با زدن پاچه بند(در شماره قبل در مورد پاچه بند توضیح داده شده است) به پای پرنده ماده در وسط قفس قدرت تحرک زیاد را از وی سلب کنیم و در این صورت نر را باید آزاد بگذاریم تا به راحتی در قفس به این طرف و آن طرف برود.بعد از مدتی پاچه بند را از وی باز کرده و امکان نزدیک شدن نر به ماده را می دهیم.

اگر نرو ماده ای که بعد از اعمال این شرایط موفق به عمل تولید مثل نشدند ، دیگر نمی توان سعی و تلاشی در این رابطه انجام داد و باید عطاء تولید مثل را (تولید جوجه های بیشتر) به لقاء ان (از دست دادن پرنده ) بخشید.

گاهی اوقات نیز پیش می آید که با وجود اینکه هر دو جفت ظاهرا در کنار یکدیگر آرام گرفته اند بعد از گذشت مدتی جنگ و درگیری میان ان دو بالا بگیرد.متاسفانه در این درگیری ها احتمال آسیب رسیدن به جنس نر بیشتر است و چون نر های انتخاب شده برای عمل تولید مثل باید از وضعیت ژنتیکی مناسبی برخوردار باشند ، اگر نری صدمه شدیدی ببیند تولید کننده متضرر خواهد شد.به همین خاطر باید بسیار دقت کرد که دقیقا در چه زمانی آن دو یکدیگر را قبول می کنند.حداقل در مدت یک هفته باید به دقت آنها را مورد مراقبت قرار داد تا در صورت بروز درگیری اقدامات لازم صورت گیرد.معمولا در طی این درگیری ها ماده ها در صورت عصبانیت ممکن است که نر را از محل خود سرنگون کرده و با چنگال های خود بدن وی را تکه تکه کنند.به همین خاطر مراقبت ازآنها بسیار لازم و حیاتی است.

یکی از تولید کنندگان بسیارصبور در خارج از کشور فقط در طی یک روز بعد از جفت اندازی در قفس شاهد 30 مرتبه در گیری میان دو جنس نر و ماده پرنده «دلیجه» بوده است.به طوری که بعد از گذشت سه روز و جدا کردن مکرر آن دو از یکدیگر ونیز بعد از گذشت یک ماه 15 عدد تخم توسط ماده گذاشته شد که ازاین تعداد تنها 2 عدد تخم به تولید رسید.بی شک یکی از دلایل گران بودن پرندگان شکاری تحمل بسیار زیاد به جهت تولید مثل ، پرورش ، تربیت و مسائلی از این دست است. اما در کشورهای صاحب نام و دارای تکنولوژی که قواعد مشخصی نیز برای این صنعت در آنجا وجود دارد از سیستم های تلقیح مصنوعی استفاده کرده و با به کار گیری سیستم های جوجه کشی ماشینی در مقیاس کوچ راندمان کار را تا حدود قابل قبولی بالا می برند.

نقش حمام

محل مورد نظر برای تعیبه حمام باید به صورتی باشد که که الودگی کمی وارد آن بشود و در صورت امکان، تماس انسان تا حدود بسیار زیادی با ان کم باشد.یعنی برای تخلیه اب فرد به سمت حمام حرکت نکند.برای این منظور می توان از پمپ های ارزان قیمی که در بازار وجود دارد استفاده کرد و با تخلیه و پر نمودن وان حمام ارامش پرنده را بیشتر نمود.معمولا پرندگان شکاری به هنگام فصل تولید مثل در این حمام بیشتر از سایر زمانها به اب تنی می پردازند و برخی دیگر نیز آب زیادی می نوشند.

استفاده کاربردی از پرند گان شکاری در توسعه بهره بروی ، اشتغال و حتی بهداشت!!

یکی از مهمترین چالش های بهداشتی پیش روی اکثر انبارهای غله ، مرغداری ها،دامداری ها و حتی برخی کلان شهرها وجود جوندگان موزی مانند موش است. این مشکل در مراتع و مزارع ذرت ، گندم ، جو و ... زمانی بیشتر می گردد که پرندگانی صحرایی مانند برخی گونه های کبوترو گنجشگ (خصوصا درمنطقه خوزستان) در کنار این جوندگان خسارات جبران ناپذیری را به کشاورزان وارد می کنند. به طوری که کشاورزان بعد از کاشت بذر در زمین ، خود را در معرض پرندگان صحرایی می بینند که بعد از شناسایی دقیق محل کاشت بذر بر سر ان فرود می آیند و با کنار زدن خاک دانه کاشته شده توسط کشاورزان را می ربایند.متاسفانه تا کنون برنامه جدی در جهت مبارزه با این افات پیدا نشده است که بر پایه ان راهکاری مناسب در این زمینه ارائه شود.به همین خاطر سازمان های مسئول با برنامه ریزی دقیق می توانند با تولید برخی نژادهای پرندگان شکاری و یا برقراری ساز و کار مناسبی در این زمینه علاوه بر مبارزه پی گیر با موش ها و پرندگان صحرایی مزاحم ، موجبات اشتغال پایدار و مستمری را در کنار مزارع و یا دام داری ها ایجاد نمایند.

از این رو برای شروع این حرکت می توان با درنظر گرفتن پرندگان شکاری نسبتا کم هزینه و ارزانی مانند «جغد» به مبارزه افاتی از این دست رفت. توسعه به کار گیری از پرندگان شکاری در مناطق جنوبی کشورمان که مردم خونگرم و مهربان عرب زبان زندگی می کنند و متاسفانه به کرات شاهد ضررو زیان ناشی از آفات صحرایی هستند می تواند نقش بسیار مهمی در ایجاد اشتغال و افزایش محصول داشته باشد.البته جغدها کمتر در طی روز به شکار می پردازند اما این جانداران برای شکار موش ، خزندگان کوچک مانند مارمولک ها و حتی برخی مارها کاربردهای اساسی داشته و می توان از انها استفاده کرد.

محل زندگی عقابها:علفزار و جنگل‌های زمین‌های پست وبر فراز کوه‌های بلند ونا هموار، ودر نقات دورد دست، ودر نقاط تقریبا دست نخورده انسان زندگی می‌کنند. باپرها وبالهای بلند، عقاب می‌تواند به آسانی پرواز وشکار خود را از زمین بلند کند. عقاب گاه، با بالهای خود به شکار ضربه می‌زند. اما نمی‌تواند با بالهایش بجنگد. عقاب هنگام جنگ از منقار وپاهای نیرومند خود استفاده می‌کند، بیشتر عقابها قهوه‌ای رنگ و یا سیاه رنگ هستند. جوجه عقابها تا سن بلوغ خود که چهار سال طول می‌ کشد پر وبال کامل ندارند

عقابها معمولاً از ۲۵ تا ۳۵ سال تقریبا عمر می‌کنند، البته گاه تا ۴۵ سال و حتی بیشتر هم عمر کرده‌اند. قلمرو عقاب از پنجاه تا ۱۷۰ کیلومتر مربع پیش بینی کرده‌اند. آشیانه عقابها بیشتر بر فراز بلندی‌ها، بالای درختان بلند وشکاف صخره‌ها وکوه‌های مرتفع وپرتگاه‌ها می‌باشد.

عقاب طلایی

عقاب طلایی یکی از زیباترین پرنده گان شکاری است که در بسیاری ازمناطق جهان زیست می کند ودر ایران نیز به صورت بومی یافت می شود از گذشته دور ایننوع عقاب به صورت یک پرنده شکاری محبوب توسط بسر تربیت شده است . در حال حاضر،عقابطلایی، باتوجه به تهدیدات موجود جزء پرنده گانی است که نیاز به حفاظت وحمایت داردعقاب طلایی توانایی بالایی در پرواز داشته وبال زنی های متفاوتی را به نمایش میگذارد. از نشانه های تشخیصی آن در حین پرواز بال بازروی یا بال باز اوج گیریهایباشکوه،همراه با بال زدن گاه بیگاه آن می باشد این عقاب در هنگام بال باز روی یابال باز اوج گیری،بالهارا بالا نگه داشته وشاهپرهای اولیه را می گستراند و آن رااندکی رو به بالا و کاملاً به جلو نگه می دارد. این پرنده در زیستگاههای باز و نیمه بازو در ارتفاع3600 متری از سطح دریا یافت میشود.

زیستگاه های مورد سکونت آن شامل،توندرا،بوته زارها،چمنزارها،بیشه زارها ،درختزارها و جنگلهای مخروطی است. بیشتر این عقابهادرمناطق کوهستانی یافت می شوند ولی در تالابها و زیستگاه های ساحلی نیز لانه گزینی میکنند .